Hepatit B Aşısı Kaç Doz Yapılır?
Yaygın üç dozluk yetişkin şemasında aşı, başlangıçtan sonraki 1. ve 6. aylarda tamamlanır. Bebeklerde doğum dozu ile sonraki karma aşılardaki hepatit B bileşeni birlikte izlenir.
Bu yazıda neler var?
Hepatit B aşısı, yaygın yetişkin şemasında 3 doz yapılır: başlangıçta, 1. ayda ve 6. ayda. Bebeklerde doğum dozu ve sonraki hepatit B bileşenli aşılar birlikte değerlendirilir. Doz sayısını belirlerken aşı kartındaki ürünleri ve uygulama tarihlerini kontrol edin.
Üç Dozluk Şemada Aralıklar Nasıl Hesaplanır?
İlk dozun yapıldığı günü başlangıç kabul edin. Yaygın üç dozluk şemada ikinci dozu yaklaşık 1 ay, üçüncü dozu yaklaşık 6 ay sonra planlayın. Bir sonraki dozun zamanını hesaplarken önceki uygulamaların tarihlerini kullanın.
Bu şemada ilk iki doz arasında en az 4 hafta bırakın. Üçüncü doz, ikinci dozdan en az 8 hafta ve ilk dozdan en az 16 hafta sonra yapılır. Bu süreler asgari aralıklardır; üçüncü dozu sırf asgari süre doldu diye erkene çekmeyin.
- İlk dozun tarihini aşı kaydınızda bulun.
- İkinci doz için ilk tarihten itibaren en az 4 hafta sayın.
- Üçüncü doz için önceki iki tarihe göre her iki asgari aralığı kontrol edin.
- Uygulanan dozun tarihini ve ürününü kayda işletin.
Bebeklerde Doğum Dozu Nasıl Sayılır?
Yenidoğanda hepatit B aşısının doğum dozu, sonraki dozlardan ayrı kaydedilir. Doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde uygulanması hedeflenir. Sonraki aşılar tekli ürünle veya hepatit B bileşeni içeren karma aşıyla yapılabilir.
Her enjeksiyonu hepatit B dozu olarak saymayın. Aşı kartında ürünün hepatit B bileşeni içerip içermediğine bakın. Bebeğin izleminde doğum dozunun tarihini, sonraki ürünleri ve doz aralıklarını birlikte değerlendirin.
Çocuğunuzun diğer aşı kayıtlarını çocukluk aşı takvimi ile birlikte izleyin. Türkiye'de uygulanan güncel programın ayrıntıları için Sağlık Bakanlığının yayımladığı takvime bakın.
Yetişkin, Bebek ve Özel Durumlar Nasıl Ayrılır?
Aynı doz sayısını herkese uygulamayın. Bebeklerde doğum dozu ve karma aşıların içeriği önemlidir. Diyaliz alan veya bağışıklık yanıtı baskılanmış kişilerde ise ürün, doz miktarı ve yanıt izlemi ayrıca değerlendirilir.
| Durum | Doz planında dikkat edilecek nokta | Kontrol edilecek kayıt |
|---|---|---|
| Üç dozluk yetişkin şeması | Başlangıç, 1. ay ve 6. ay | Önceki dozların tarihleri |
| Bebek | Doğum dozu ve sonraki hepatit B bileşenli dozlar | Tekli ve karma aşıların ürün adları |
| Diyaliz veya bağışıklık baskılanması | Özel doz planı ve yanıt izlemi | Ürün, doz ve antikor sonuçları |
Gebelik veya mesleki kan teması gibi bilgileri de aşı geçmişinizle birlikte sağlık ekibine iletin. Önceden yapılan geçerli dozlar, yeni planın başlangıcını etkiler. Kayıtlarınız yoksa aile hekimliği biriminden ve aşıyı uygulayan kurumlardan geçmiş uygulamaları araştırın.
Geciken Doz Nasıl Tamamlanır?
Planlanan tarih geçtiğinde kayıtlı ve geçerli dozlarla seriye kaldığınız yerden devam edin. Sırf araya uzun süre girdiği için ilk dozu tekrarlamayın. Örneğin ikinci doz geciktiyse uygulama tarihini kaydedin; üçüncü dozun aralığını bu tarihle birlikte hesaplayın.
Erken yapılmış bir doz için farklı bir değerlendirme gerekir. Üç dozluk şemada ikinci ve üçüncü dozun asgari aralıklarını kontrol edin. Bebeklerde son dozun yaşı da önem taşır; yetişkin aralıklarını doğrudan bebeğin planına aktarmayın.
Aşı kartı kayıpsa hatırladığınız dozları tamamlanmış seri olarak işaretlemeyin. Önce mevcut sağlık kayıtlarını bulun. Aşı takviminin nasıl izlendiğine ilişkin kayıt adımlarını da inceleyin.
Hangi Hatalar Doz Sayısını Yanlış Gösterir?
En sık karışıklık, karma aşıdaki hepatit B bileşenini gözden kaçırmaktır. Ürünün adını aşı kartından okuyun ve ilgili dozu hepatit B geçmişine ekleyin. Yalnızca yapılan iğneleri saymak doğru bir doz dökümü vermez.
- Erken üçüncü doz: İkinci dozdan sonraki 8 haftayı ve ilk dozdan sonraki 16 haftayı ayrı ayrı hesaplayın.
- Gecikince yeniden başlama: Kayıtlı geçerli dozları koruyun; eksik dozu tamamlayın.
- Eksik ürün kaydı: Uygulama tarihiyle birlikte aşının adını da kaydedin.
- Karışan bebek kayıtları: Doğum dozunu sonraki karma aşı dozlarından ayrı gösterin.
Çok erken uygulanan veya ürünü belirlenemeyen bir dozun geçerliliğini sağlık çalışanıyla değerlendirin. Bu kontrol, kalan dozların tarihini doğru planlamanızı sağlar. Özellikle farklı sağlık kuruluşlarında yapılan uygulamaların kayıtlarını bir araya getirin.
Temas Sonrası ve Yüksek Riskte Ne Yapılır?
Hepatit B taşıyıcısı anneden doğan bebek için doğum ekibini önceden bilgilendirin. Bu durumda aşıya ek olarak hepatit B immün globulini de değerlendirilir. Gerekli uygulamalar için doğumdan sonraki ilk 12 saat önemlidir; rutin kontrol randevusunu beklemeyin.
Kullanılmış iğne batması, kanla temas veya olası cinsel temas sonrasında aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun. Ekip, temasın niteliğini, kaynağa ilişkin bilgileri ve aşı geçmişinizi inceler. Buna göre aşı, immün globulin veya test gereksinimini belirler.
Diyaliz alanlarda, bağışıklığı baskılanmış kişilerde ve mesleğinde kanla temas edenlerde aşı yanıtı ayrıca izlenebilir. Bu izlemin bir yolu anti-HBs kan testidir. Testin zamanı ve ek doz kararı, kişinin durumuna ve kullanılan aşıya göre planlanır.
